(Agroviet-21/02/2012) - Vụ đông xuân 2011 - 2012, tỉnh Đồng Tháp xuống giống 208.327 ha, vượt kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, đây chỉ mới đạt yêu cầu về diện tích còn các yêu cầu khác như xuống giống tập trung theo lịch thời vụ né rầy, đặc biệt là cơ cấu giống áp dụng cho từng vùng thì còn nhiều bất cập. Trong tổng số diện tích đã xuống giống vụ đông xuân thì các giống lúa chất lượng cao chỉ chiếm khoảng 30%, còn lại là giống IR 50404 phẩm cấp gạo thấp. Có thể nói đây là thói quen của đa số nông dân trong sản xuất lúa cần phải thay đổi.
Từ nhiều năm nay, cứ đến mùa vụ sản xuất, ngành Nông nghiệp khuyến cáo nông dân không nên sử dụng giống IR50404 bởi nhiều lý do như giống đã bị thoái hóa, nhiễm sâu bệnh nhất là rầy nâu, gạo bị bạt bụng...chất lượng gạo thấp khó tiêu thụ, đặc biệt là xuất khẩu giá trị thấp. Tuy nhiên, do tập quán và thói quen trong sản xuất nên giống IR50404 vẫn được nông dân duy trì trong mỗi mùa vụ, tỷ lệ sử dụng ngày càng cao do quy trình canh tác không phức tạp, dễ làm và thường đạt năng suất cao; giá bán lúa hàng hóa đôi lúc không thua kém các giống chất lượng cao.
Một ví dụ mới đây nhất ở huyện Tân Hồng cho thấy, để từng bước đi vào hiện đại hóa sản xuất, xây dựng các cánh đồng sản xuất lúa hiện đại trong vùng Đồng Tháp Mười, năm 2011 huyện Tân Hồng liên kết với Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang sản xuất và tiêu thụ sản phẩm lúa. Tháng 8/2011 Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang đã khởi công xây dựng tổ hợp thu mua và chế biến lúa gạo đặt tại địa bàn xã Tân Công Chí. Công suất của hạng mục nhà máy chế biến gạo là 200 ngàn tấn một năm, lớn nhất khu vực ĐBSCL. Cùng với tổ hợp này, Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang cũng bắt tay vào liên kết với nông dân huyện Tân Hồng xây dựng vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao với khoảng 2.000 héc ta ngay trong vụ đông xuân 2012; huyện Tân Hồng cũng đã cam kết sẽ tăng diện tích liên kết sản xuất của huyện với Công ty lên 4.000 héc ta vào vụ hè thu tới. Tuy nhiên, kết thúc xuống giống vụ đông xuân, nông dân huyện Tân Hồng mới chỉ ký liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm với Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang được hơn 1.000 héc ta, còn rất xa so với kế hoạch 6.000 héc ta lúa liên kết mà UBND huyện kỳ vọng lúc ban đầu. Những rào cản chính là nông dân chỉ quen sử dụng giống IR50404 trong khi hợp đồng liên kết Công ty buộc nông dân phải mua giống xác nhận của Công ty để gieo sạ 2012, chỉ có khoảng 400 nông dân huyện Tân Hồng đồng ý liên kết xây dựng vùng nguyên liệu với Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang trên diện tích xấp xỉ 1.000 héc ta, còn rất thấp so với nhu cầu của nhà máy cũng như kế hoạch của chính quyền địa phương.
Ông Lê Minh Phương, Phó Giám đốc phụ trách công tác xây dựng vùng nguyên liệu của Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang cho biết, về phía Công ty luôn thực hiện đúng cam kết cung cấp vật tư nông nghiệp cho nông dân theo giá đại lý cấp 1 và quan trọng nhất là khi liên kết cùng Công ty, ruộng của nông dân luôn được đội ngũ FF (Famer friend – Bạn nhà nông) tư vấn canh tác theo đúng nguyên tắc “3 giảm 3 tăng” nên sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí so với bên ngoài, đảm bảo lợi nhuận cho nông dân. Qua khảo sát thực tế các diện tích liên kết sản xuất giữa Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang và nông dân huyện Tân Hồng hiện nay cho thấy lúa đang phát triển rất tốt. Các chuyên gia của Công ty dự báo năng suất có thể đạt khoảng 10 tấn một héc ta lúa tươi hay từ 7,5 đến 8 tấn một héc ta lúa khô. Trong khi đó, chi phí tại ruộng liên kết hiện thấp hơn ruộng ngoài liên kết từ 2 đến 3 triệu đồng một héc ta. Với thực tế này giữa 2 bên liên kết đều tự tin ở vụ mùa đầu tiên và cam kết sẽ tiếp tục liên kết cho vụ hè thu đạt 4.000 héc ta, tức là cao gấp 4 lần hiện nay.
Với kết quả này, ông Phùng Thanh Hải - Chủ tịch UBND huyện Tân Hồng cho biết, cần phải tăng cường tuyên truyền cho nông dân nắm bắt được các ưu điểm trong chính sách liên kết của Công ty Cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang, vấn đề thay đổi tập quán canh tác lúa của nông dân sẽ được huyện quan tâm nhiều hơn. Phương thức cũ là chỉ chú trọng năng suất, không quan tâm đến chất lượng, điển hình như thói quen thích gieo sạ giống IR 50404 của bà con cần phải thay đổi. Làm ăn riêng lẻ, tự phát cũng phải thay đổi để phù hợp với yêu cầu của thị trường, từ đó mới có phát triển bền vững. Ông Hải cho biết ngay trước khi kết thúc vụ lúa đông xuân, huyện sẽ đẩy mạnh tuyên truyền về vấn đề này và kế hoạch của huyện là sẽ đưa diện tích lúa liên kết vụ hè thu lên 4.000 héc ta.
Tỉnh Đồng Tháp đang thực hiện chiến lược phát triển sản xuất nông nghiệp theo chiều sâu và bền vững, trong đó cây lúa được tỉnh chú trọng đầu tư đúng mức, từng bước đi vào sản xuất hiện đại. Năm 2012 tỉnh Đồng Tháp phấn đấu ở mỗi huyện có ít nhất 01 mô hình sản xuất hàng hóa quy mô lớn, hiện đại, trong đó có cây lúa nhằm làm thay đổi nhận thức, tập quán sản xuất theo lối cũ của nông dân; đồng thời hình thành được mô hình xây dựng nông thôn mới với sự tham gia tích cực của cộng đồng dân cư và doanh nghiệp để góp phần tăng thêm nguồn lực đầu tư xây dựng nông thôn mới./.