(Agroviet-15/05/2012) - Tại buổi tập huấn cho doanh nghiệp ngành cà phê nâng cao năng lực cạnh tranh tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh ngày 14/5, ông Lương Văn Tự - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê ca cao Việt Nam (Vicofa), cho biết, ngành cà phê Việt Nam chưa đạt trình độ quốc tế do chưa đáp ứng được cách buôn bán của thế giới, khiến các doanh nghiệp luôn bị thua thiệt. Từ thực tế này, các doanh nghiệp phải tập trung nâng cao năng lực quản lý, Vicofa cũng sẽ từng bước xây dựng hợp đồng mẫu để doanh nghiệp bớt thời gian “học nghề” và “trả giá” vì thiếu kinh nghiệm.
Theo ông Lương Văn Tự, hiện nay điều kiện pháp lý, hợp đồng thu mua cũng như xuất khẩu cà phê kể cả trong nước và quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam đều không chặt chẽ, không có tư vấn, tự làm, nên cái giá phải trả thường rất đắt. Cùng quan điểm này, ông Phạm Khánh Hiệp, một chuyên gia trong lĩnh vực cà phê, khi trao đổi kinh nghiệm giao dịch trên sàn cà phê Luân Đôn và New York cũng nhận định, thường cà phê Việt Nam khi giao dịch trên 2 sàn lớn này phải nhận nhiều thua thiệt, liên tục bị rớt loại, trừ tiền vì không nắm bắt được quy luật cũng như sự lên xuống của sàn, vì vậy, trước hết khi tham gia vào môi trường rộng lớn, việc đầu tiên là phải làm sao quản lý an toàn, sau đó mới nói tới hiệu quả.
Tại thị trường Việt Nam, theo ông Nguyễn Hữu Chí, Ủy viên chuyên trách Hội đồng cạnh tranh Bộ Công thương, tập quán ký gửi cà phê đã xuất hiện ở Tây Nguyên trên 10 năm được xem là một phương thức hay khi nông dân không có kho bãi và thói quen bán ngay sau khi thu hoạch. Để tránh thiệt hại về giá cho nông dân, các doanh nghiệp, đại lý nhận cà phê ký gửi và khi nào nông dân thấy giá lên hay lúc cần tiền thì đến đại lý chốt giá bán lượng cà phê ký gửi.
Từ ký gửi cà phê thật, các đại lý kinh doanh cà phê tiến tới huy động vốn của nông dân bằng cách nhận tiền mặt nhàn rỗi của người dân và quy ra cà phê như phương thức gửi cà phê thật nhưng có trả lãi như nông dân gửi tiết kiệm. Khi cà phê rớt giá, nhiều đại lý vỡ nợ theo dây chuyền bởi các đại lý này có mối quan hệ ký gửi cà phê và huy động vốn với các đại lý nhỏ ở thôn buôn, tới đại lý ở xã, doanh nghiệp tư nhân ở huyện và thậm chí là nhà xuất khẩu. Dường như các vụ vỡ nợ trong kinh doanh cà phê ở Việt Nam nhiều năm qua diễn ra theo một quy luật, khi giá tụt giảm thì đại lý, doanh nghiệp tư nhân cung ứng cho nhà xuất khẩu vỡ nợ, còn khi giá cà phê tăng cao thì nhà xuất khẩu vỡ nợ hoặc thua lỗ.
Qua kiểm tra hoạt động kinh doanh ký gửi cà phê của các doanh nghiệp, đại lý, tính từ đầu năm đến nay có 24 doanh nghiệp (chủ yếu là doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH) và đại lý mua bán nông sản đóng cửa, ngưng hoạt động do vỡ nợ cà phê. Trong đó có 14 doanh nghiệp đã nhận ký gửi và huy động tiền của nông dân trồng cà phê có giá trị lên đến 80 tỉ đồng. Các doanh nghiệp còn lại chưa xác định cụ thể số thiệt hại vì việc nhận ký gửi và huy động vốn của doanh nghiệp làm đại lý quá phức tạp, đan xen với nhiều đại lý, nhiều công ty khác nhau…
Theo ông Chí, hiện việc ký kết hợp đồng giữa các đơn vị cung ứng cà phê trong nước quá đơn giản, thậm chí nhiều trường hợp còn không ký hợp đồng, khó đảm bảo tính công bằng trong trường hợp xảy ra tranh chấp, khi xảy ra rủi ro, thiệt hại cuối cùng luôn là người trồng cà phê. Vì vậy, việc xây dựng hợp đồng mẫu và làm ăn theo quy chuẩn thế giới đang là vấn đề cấp bách đối với ngành cà phê Việt Nam./.