I. Thị trường đường thế giới tháng 8/2008

Trong tháng 8/2008, cả giá đường thô và đường trắng đều dao động trong một dải kinh doanh rộng. Giá đường thô (giá ISA hàng ngày) khởi đầu tháng ở mức 14,89 USCent/lb, song lại giảm xuống 14,08 USCent/lb vào ngày 15/8/2008. Tuy nhiên, đến ngày 22/8/2008, giá ISA hàng ngày đã tăng lên 15,14 USCent/lb, đạt mức giá hàng ngày cao hàng thứ 2 trong năm 2008, sau mức giá đỉnh 15,21 USCent/lb đạt ngày 3/3/2008. Đến cuối tháng, giá giảm xuống còn 14,03 USCent/lb, khiến giá bình quân tháng đạt 14,61 USCent/lb. Mặc dù không ổn định ở mức cao, song về khía cạnh bình quân tháng thì giá đường thô tăng. Hồi tháng 7/2008, giá đường thô bình quân tháng đạt 14,23 USCent/lb, tăng so với 12,13 USCent/lb của tháng 6/2008, và đã tiếp tục  tăng lên 14,61 USCent/lb trong tháng 8/2008.

Giá đường trắng (chỉ số giá đường trắng ISA) cũng thể hiện tính không ổn định tương tự. Trong tháng 8, giá đã ở mức thấp 377,00 USD/tấn (17,10 USCent/lb) vào ngày 15/8/2008, song đã đạt mức cao 413,80 USD/tấn (18,77 USCent/lb) vào ngày 26/8/2008, mức giá hàng ngày cao nhất trong gần 2 năm qua kể từ giữa tháng 9/2006. Giá bình quân tháng đã cải thiện đáng kể so với tháng trước, đạt 397,20 USD/tấn (18,02 USCent/lb) tăng 5% so với tháng 7/2008.

Hiện thị trường đang tập trung chú ý vào những diễn biến ở Braxin. Cuối tháng 8/2008, UNICA đã công bố những số liệu mới nhất về tiến triển vụ mía 2008/09 (tháng 5/tháng 4) ở miền Trung-Nam Braxin tính đến ngày 16/8/2008. Thời tiết mưa nhiều trong nửa đầu tháng 8 đã làm chậm tốc độ chế biến mía. Chỉ có 28,9 triệu tấn mía được thu hoạch, giảm 9,5% so với cùng kỳ của năm 2007/08. Tuy nhiên, nhờ lượng mía kỷ lục thu hoạch trong tháng 7, tổng sản lượng mía luỹ tích tính đến ngày 16/8/2008 đạt 244 triệu tấn, tăng 8,,47% so với cùng kỳ năm 2007/08. Sản lượng đường đạt 12,5 triệu tấn, giảm 5,2% (do năng suất giảm), sản lượng ethanol đạt 11,3 tỉ lít, tăng 13,76%.

Mới đây, UNICA đã điều chỉnh giảm dự báo sản lượng mía niên vụ 2008/09 của miền Trung-Nam Braxin xuống còn 487,5 triệu tấn, từ mức 498,1 triệu tấn đưa ra hồi tháng 4, trong khi đó sản lượng  đường dự báo sẽ đạt 26,5 triệu tấn, điều chỉnh giảm so với 28,6 triệu tấn đưa ra hồi tháng 4, song vẫn tăng so với sản lượng 26,2 triệu tấn của năm 2007/08.

Theo như dự báo hiện nay, mức suy giảm sản lượng đáng kể ở Ấn Độ sẽ trở thành một trong những đặc điểm chủ yếu về cung ứng đường trong năm 2008/09. Theo dự báo của Hiệp hội các nhà máy đường Ấn Độ (ISMA), sản lượng đường của Ấn Độ năm 2008/09 sẽ giảm xuống còn 22,0 triệu tấn, qui đường trắng, từ mức 26,5 triệu tấn của năm 2007/08. Trong 12 tháng qua Ấn Độ đã xuất khẩu ra thị trường thế giới 4,3 triệu tấn đường, trong đó đường trắng đạt 1,8 triệu tấn, đường thô 2,5 triệu tấn. Năm 2007/08 Ấn Độ đã trở thành nước xuất khẩu đường lớn thứ 3 thế giới, đứng sau Braxin và Thái Lan. Điều quan trọng là Ấn Độ đã trở thành nước cung cấp đường thô chủ yếu cho nhà máy tinh chế đường lớn nhất thế giới ở Đubai, thay thế Braxin.

Liệu Ấn Độ có lặp lại được thành tích ấn tượng như vậy trong vụ tới khi dự báo sản lượng sẽ giảm. Ấn Độ vẫn còn lượng đường dư để xuất khẩu khoảng 0,7 triệu tấn (số thừa ra giữa sản lượng và tiêu dùng). Ngoài ra, trong vụ trước chỉ có 1,75 triệu tấn được bổ sung vào lực lượng dự trữ vốn đã đạt mức cực kỳ cao vào cuối niên vụ 2006/07. Theo số liệu thống kê, Ấn Độ có thể xuất khẩu 4 đến 5 triệu tấn đường và vẫn có đủ đường dự trữ để đáp ứng nhu cầu trong nước trong thời gian giữa hai vụ. Mặt khác, giá đường ở trong nước đã tăng lên tới mức khiến cho xuất khẩu đường không còn hấp dẫn, ít nhất là với mức giá thế giới hiện tại. Hơn nữa, xuất khẩu tăng chắc chắn sẽ đẩy giá trong nước thậm chí lên mức cao hơn - điều không mong muốn đối với Chính phủ Trung ương trong năm bầu cử.

Mặc dù Chính phủ Ấn Độ đã nhiều lần tuyên bố sẽ không hạn chế xuất khẩu đường để kiểm soát giá trong nước (đã áp dụng hạn chế xuất khẩu gạo, lúa mì, ngô và dầu thực phẩm), song không có chính sách dài hạn để giúp ngành đường có thể xuất khẩu đều đặn bất chấp sản lượng biến thiên. Theo ISMA, xuất khẩu đường của Ấn Độ có thể giảm xuống chỉ còn 1 triệu tấn trong năm 2008/09. Tuy nhiên, trong vụ tới xuất khẩu có thể tăng nhờ gia công chế biến đường thô để tái xuất. Theo báo chí, gần đây Công ty Shree Renuka Sugars, nhà tinh chế đường lớn nhất Ấn Độ, đã mua 30 ngàn tấn đường thô của Braxin, giao tháng 10. Đường sẽ được tinh chế để tái xuất sang Trung Đông. Hiện tại, trước nhiều thông tin về diễn  tiến của vụ mới, ISO dự báo xuất khẩu đường của Ấn Độ trong vụ tới sẽ đạt 2 triệu tấn, qui đường thô, so với 4,4 triệu tấn của vụ 2007/08.

Về phía nhu cầu, ở Nga, nước nhập khẩu ròng về đường lớn nhất thế giới trong năm 2007/08, nhập khẩu luỹ tích giảm đáng kể so với năm 2006/07. Theo liên đoàn các nhà sản xuất đường Nga, tính từ đầu năm đến ngày 20/8/2008, toàn ngành đã sản xuất 2,143 triệu tấn đường trắng từ đường thô nhập khẩu, giảm 13,2% so với 2,469 triệu tấn của cùng kỳ năm trước. Cho đến nay, các nhà máy đường chỉ mới nhận được 1,927 triệu tấn đường thô, giảm so với 2,432 triệu tấn của cùng kỳ năm trước do nhập khẩu đường bị hạn chế bởi thuế mùa vụ 220 USD/tấn từ tháng 12/2007 đến cuối tháng 5/2008, sau đó thuế trở về mức trước đó (140 USD/tấn). Điều quan trọng là bản thân thuế mùa vụ không làm giảm hoặc tăng tổng nhu cầu nhập khẩu, nó chỉ làm thay đổi thời gian nhập khẩu. Hiện tại, ISO dự báo nhu cầu nhập khẩu đường của Nga năm 2008/09 sẽ đạt 3,225 triệu tấn, thực tế không thay đổi so với năm 2007/08.

Ngày 15-8-2008, Czarnikow (trụ sở ở Luân Đôn) đã đưa ra dự báo đầu tiên về sản xuất và tiêu dùng đường thế giới năm 2008/09. Czarnikow dự báo năm 2008/09 thế giới sẽ thiếu hụt 3,3 triệu tấn đường, một sự thay đổi đột ngột so với năm 2007/08 là năm sản lượng đường thế giới vượt nhu cầu tới 11,0 triệu tấn. Czarnikow dự báo tổng sản lượng đường thế giới sẽ đạt 164,1 triệu tấn, qui đường thô, giảm so với 172 triệu tấn của năm 2007/08. Sản lượng đường Ấn Độ sẽ đạt 23,91 triệu tấn, qui đường thô, giảm 5 triệu tấn.

Sucden (trụ sở ở Pari) cũng dự báo triển vọng sản lượng đường giảm ở Braxin và Ấn Độ khiến thị trường đường sẽ thiếu hụt trong năm 2009. Sucden dự báo mức thiếu hụt đường trên thế giới trong năm 2009 là 1,3 triệu tấn, so với mức dư thừa 9,1 triệu tấn trong năm 2008 và 8,5 triệu tấn trong năm 2007.

Ngày 28-8-2008, ISO công bố đánh giá đầy đủ đầu tiên về cán cân đường thế giới năm 2008/09 (tháng 10/tháng 9). Theo dự báo của ISO, trong năm 2008/09, lần đầu tiên kể từ năm 2004/05, sản lượng đường thế giới sẽ giảm, xuống còn 161,649 triệu tấn, qui đường thô, giảm tới 7,353 triệu tấn so với năm 2007/08.

Tổng mức tiêu dùng đường thế giới sẽ đạt 165,547 triệu tấn, qui đường thô, tăng 2,35%, nói chung phù hợp với mức tăng trưởng bình quân dài hạn. Như vậy, sản lượng đường thế giới sẽ đạt thấp hơn 3,898 triệu tấn so với mức tiêu dùng trên thế giới; và giai đoạn dư thừa rõ rệt đã chấm dứt và thị trường chắc sẽ bước vào thời kỳ thiếu hụt.

II. Tin vắn các nước

· Ôxtrâylia. Ngành sản xuất đường thô của Ôxtrâylia đang phải đối mặt với thêm một năm u ám do phải vật lộn với thời tiết mưa nhiều, hàm lượng đường trong mía thấp và nhà máy ngừng sản xuất. Thới tiết bất thuận mấy năm liền khiến sản lượng đường thô chỉ đạt dưới 5 triệu tấn. Theo dự báo của ngành đường nước này, Queensland, bang sản xuất đường chủ yếu, sẽ đạt sản lượng trong khoảng 4,0-4,5 triệu tấn đường từ 31-32 triệu tấn mía. Nếu tính cả sản lượng của bang New South Wales, tổng sản lượng đường của Ôxtrâylia chắc sẽ không vượt quá 4,8 triệu tấn, so với 4,96 triệu tấn của năm 2007/08.

· Croatia. Ngân hàng phát triển và tái thiết châu Âu (EBRD) cho Viro Tvornica Secera, công ty sản xuất đường hàng đầu của Croatia, vay 40 triệu euro (59 triệu USD) để giúp công ty này hoàn thiện hoạt động bằng cách cắt giảm chi phí và áp dụng các biện pháp năng lượng hiệu quả để có thể tăng sức cạnh tranh ở thị trường trong nước và thị trường EU.

· Kênia. Theo Hiệp hội các nhà sản xuất mía Kênia, sản lượng đường của nước này đạt 520,4 ngàn tấn trong năm 2007, tăng 9% so với 475,7 ngàn tấn của năm 2006. Tuy nhiên, sản lượng trong Quý I/2008 đã giảm nhẹ.

· Môdămbích. Sản lượng đường Môdămbích năm 2008 dự báo đạt 295 ngàn tấn, tăng 21% so với 243 ngàn tấn của năm 2007 do thời tiết thuận lợi và đầu tư tăng. Môdămbích xuất khẩu đường sang các nướcEU.

· Pakixtan. Theo dự báo của Hiệp hội các nhà máy đường Pakixtan (PSMA), sản lượng đường vụ tới của Pakixtan sẽ đạt 3,5 triệu tấn, giảm so với 4,7 triệu tấn của vụ 2007/08, chủ yếu do giảm diện tích vì nông dân chuyển sang trồng lúa, lúa mì và các loại cây trồng khác có lợi nhuận cao hơn.

· Philippin. Theo Hiệp hội các nhà máy đường Philippin sản lượng đường của nước này trong năm 2008/09 sẽ đạt 2,25 triệu tấn, giảm 8% so với 2,45 triệu tấn của năm 2007/08 chủ yếu do giá phân bón cao.

· Mỹ. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), thị trường đường ở Mỹ sẽ phải đối mặt với tình trạng nguồn cung chặt chẽ trong tài khoá 2009 (tháng 10/2008-tháng 9/2009) do sản lượng các chất làm ngọt giảm. Tỉ số dự trữ/tiêu dùng trên thị trường sẽ giảm xuống chỉ còn 5,5% trong tài khoá 2009 so với 13,7% trong tài khoá 2008.

III. ethanol

Theo đánh giá của Uỷ ban ngũ cốc quốc tế (IGC), mức sử dụng ngũ cốc để sản xuất ethanol trên toàn thế giới trong năm 2008/09 (tháng 7/tháng 6) sẽ đạt 121 triệu tấn, tăng 26 triệu tấn so với năm 2007/08, trong đó Mỹ chiếm phần lớn mức tăng này. ở Mỹ, mức sử dụng ngũ cốc (chủ yếu là ngô) để sản xuất ethanol nhiên liệu dự tính sẽ tăng lên 98 triệu tấn, từ mức 76 triệu tấn của năm 2007/08.

· Braxin. Xuất khẩu ethanol trong tháng 8/2008 đạt 623 triệu lít, một kỷ lục mới, so với 602,6 triệu lít xuất trong tháng 7/2008, và tăng mạnh so với 439 triệu lít xuất trong tháng 8/2007. Xuất khẩu luỹ tích trong 8 tháng đầu năm 2008 đạt 3,194 tỉ lít so với 2,396 tỉ lít của cùng kỳ năm 2007, tăng 33,3%. Tổng xuất khẩu năm 2007 đạt 3,533 tỉ lít so với 3,429 tỉ lít của năm 2006.

· Mỹ. Theo cơ quan thông tin năng lượng (EIA), các cơ sở ethanol Mỹ đã sản xuất 598 ngàn barrel/ngày trong tháng 5, tăng so với 562 ngàn barrel/ngày trong tháng 4/2008. Tính theo năm sẽ đạt sản lượng ethanol trên 9 tỉ gallon. Nhu cầu ethanol, theo tính toán của Hiệp hội nhiên liệu tái sinh (RFA) tiếp tục vượt sản lượng. RFA ước tính nhu cầu ethanol trong tháng 5 là 616 ngàn barel/ngày, tăng 19 ngàn barret/ngày so với tháng 4/2008.

Nhập khẩu ethanol trong tháng 6/2008 đạt 270,8 triệu lít, tăng so với 169,5 triệu lít của tháng 5/2008 và 156,6 triệu lít của tháng 6/2007. Tổng nhập khẩu ethanol trong 6 tháng đầu năm 2008 đạt 910,0 triệu lít, giảm 9,8% so với 1.009,4 triệu lít của cùng kỳ năm 2007. Tổng nhập khẩu trong năm 2007 đạt 1.962,5 triệu lít, giảm so với 2.740,3 triệu lít nhập trong năm 2006.

· Trung Quốc. Tập đoàn Tianguan, nhà sản xuất ethanol  nhiên liệu, điều hành nhà máy 450 ngàn tấn ethanol ở tỉnh Hà Nam đã chuyển đổi dây chuyền chế biến từ ngô sang dây chuyền chế biến từ sắn. Tập đoàn này cho biết đã thuê 50 ngàn ha đất ở Lào để trồng sắn. Tập đoàn cũng lập kế hoạch xây dựng các cơ sở sản xuất ethanol ở Lào.

Công ty ngũ cốc, dầu thực vật và thực phẩm quốc gia Trung Quốc (COFCO) điều hành một nhà máy sản xuất ethanol từ sắn có công suất 200 ngàn tấn ở tỉnh Quảng Tây và hiện đang phải đối mặt với tình trạng giá sắn tăng. Giá sắn lát khô đã tăng từ 1.300 NDT (189,78 USD)/tấn lên 1.700 NDT (248,18 USD)/tấn

· Êtiôpi. Chính phủ Êtiôpi đặt kế hoạch nâng sản lượng ethanol từ 8 triệu lít/năm hiện nay lên 130 triệu lít/năm trong vòng 5 năm tới. Theo Bộ Mỏ và Năng lượng, đến năm 2013 nước này  sẽ sản xuất ethanol ở ba nhà máy đường hiện đang được xây dựng (Methara, wonji, Finchaa và Tendaho).

· EU. Nhập khẩu ethanol trong tháng 5/2008 đạt 118,4 triệu lít, tăng so với 82,3 triệu lít của tháng 4/2008 và 92,0 triệu lít của tháng 5/2007. Tổng nhập khẩu trong 5 tháng đầu năm 2008 đạt 581,3 triệu lít, tăng mạnh so với 382,6 triệu lít của cùng kỳ năm 2007. Tổng nhập khẩu trong cả năm 2007 đạt 1.136,2 triệu lít.

· Thái Lan. Công suất sản xuất ethanol hàng ngày sẽ tăng 2,5 triệt lít vào cuối năm 2008 khi 8 nhà máy mới sẽ bắt đầu sản xuất. Hiện tại, 11 nhà máy đang sản xuất với tổng công suất 1,57 triệu lít/ngày.

Đã có tổng cộng 45 nhà sản xuất ethanol đăng ký với cơ quan chức năng với tổng công suất sản xuất 12 triệu lít/ngày. (Nguồn: ISO August Monthly Market Report, 8 Septemgber 2008)